Imposter Syndrome (σύνδρομο του απατεώνα): βλέπεις τα στοιχεία ότι είσαι καλός. Απλώς δεν το νιώθεις.
Αντικειμενική επάρκεια και επιτεύγματα που συνυπάρχουν με το επίμονο αίσθημα ότι δεν αξίζεις τη θέση σου ή ότι κάποια στιγμή θα «ξεσκεπαστείς».
Το μοτίβο
Οι προαγωγές το επιβεβαιώνουν. Ο μισθός το επιβεβαιώνει. Δεν αγνοείς τα στοιχεία. Υπάρχει όμως ένα κενό ανάμεσα στο να ξέρεις ότι είσαι ικανός και στο να το νιώθεις, και αυτό το κενό γεμίζει με διαρκή αναζήτηση απόδειξης: άλλη μια νίκη, άλλος ένας γύρος επιβεβαίωσης που ησυχάζει τα πράγματα για λίγο πριν επιστρέψει η αμφιβολία.
Για πολλούς high performers, το μοτίβο χτίστηκε νωρίς — η επιτυχία έγινε ο τρόπος να κερδίσουν αποδοχή ή ασφάλεια.
Συνηθισμένα σημάδια
Το σύνδρομο του απατεώνα εμφανίζεται συχνά ως:
- φόβος ότι θα αποκαλυφθείς
- δυσκολία να «αφομοιώσεις» την επιτυχία, να τη νιώσεις δική σου
- τελειομανία
- απόδοση των επιτυχιών στην τύχη ή στην περίσταση αντί στην ικανότητά σου
- αυξημένη ανασφάλεια ακριβώς μετά από μια προαγωγή ή μεγαλύτερη ευθύνη
Η αμφιβολία είναι πραγματική. Η ιστορία που σου λέει για το τι σημαίνει, δεν είναι.
Πώς το δουλεύω
Δουλεύουμε με το μοτίβο-ρίζα, όχι μόνο με τα συμπτώματα. Πάμε πέρα από τον σημερινό ρόλο, στο πού εγκαταστάθηκε η υπό όρους αίσθηση αξίας, γιατί επιμένει, και τι θα χρειαζόταν για να χτίσεις μια αίσθηση εαυτού που δεν εξαρτάται εξ ολοκλήρου από το επόμενο αποτέλεσμα.
Η επίγνωση από μόνη της σπάνια το μετακινεί — οι περισσότεροι το έχουν ήδη καταλάβει διανοητικά. Γι’ αυτό το δουλεύουμε μέσα στο πραγματικό επαγγελματικό σου πλαίσιο, εκεί που επηρεάζει αποφάσεις, απόδοση και εξάντληση.
Πού συνδέεται
Το imposter syndrome σπάνια στέκεται μόνο του. Συνδέεται φυσικά με το Executive Coaching, με τις αποφάσεις καριέρας και με το burnout. Αν αυτό που περνάς μοιάζει με εξάντληση, το Burnout Diagnostic είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι το imposter syndrome πραγματική διάγνωση;
Δεν είναι κλινική διάγνωση. Είναι ένα επίμονο μοτίβο αμφισβήτησης των επιτευγμάτων σου παρά τα ξεκάθαρα στοιχεία επάρκειας. Σε έμπειρους professionals εμφανίζεται συχνά ως υπερεργασία, αποφυγή έκθεσης, δυσκολία ανάθεσης και ένα χαμηλής έντασης άγχος που, με τον καιρό, φθείρει και την απόδοση και την ευεξία.
Γιατί είναι τόσο συχνό στους ανθρώπους με υψηλές επιδόσεις;
Συχνά γιατί η επιτυχία ξεκίνησε ως τρόπος να κερδίσεις αποδοχή ή ασφάλεια, παρά ως έκφραση γνήσιου ενδιαφέροντος. Η υψηλή απόδοση γίνεται τρόπος να γίνεις αποδεκτός, αντί για αντανάκλαση του ποιος πραγματικά είσαι.
Ξέρω ότι είμαι καλός στη δουλειά μου. Γιατί νιώθω ακόμα «απατεώνας»;
Γιατί το συναίσθημα δεν αφορά πραγματικά τη δουλειά σου. Αφορά ένα παλιότερο συναισθηματικό σύστημα που έμαθε ότι η αξία σου είναι υπό όρους. Το λογικό μέρος σου επεξεργάζεται μια χαρά τα στοιχεία, αλλά το κομμάτι που οδηγεί την αμφιβολία λειτουργεί με άλλη λογική.
Πώς συνδέεται με το burnout και τις αποφάσεις καριέρας;
Πολύ στενά. Η ανάγκη να «μη σε πιάσουν» οδηγεί σε υπερεργασία και burnout, ενώ η ίδια αμφιβολία κάνει πιο δύσκολες τις αποφάσεις καριέρας και την πίεση ενός ηγετικού ρόλου. Γι’ αυτό το δουλεύουμε μέσα στο πραγματικό επαγγελματικό σου πλαίσιο.